Boşanma davası, eşlerden birinin veya her ikisinin talebiyle evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesi sürecidir. Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen boşanma davası, anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olmak üzere iki temel kategoride incelenmektedir. Her iki dava türü de farklı süreçlere, koşullara ve sonuçlara sahiptir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir?
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın tüm sonuçları üzerinde mutabık kalarak birlikte veya biri diğerinin davasını kabul ederek açtığı boşanma davası türüdür. Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesi gereğince anlaşmalı boşanma davasının kabul edilebilmesi için bazı şartların sağlanması gerekmektedir:
- Evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması
- Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi
- Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi
- Tarafların mali konular ve çocukların durumuna ilişkin düzenlemeleri içeren bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlamaları
Anlaşmalı boşanma davası, çekişmeli boşanma davasına göre daha kısa sürede sonuçlanmaktadır. Taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığından, mahkeme genellikle tek celsede karar verebilmektedir.
Çekişmeli Boşanma Davası Nedir?
Çekişmeli boşanma davası, eşlerden birinin diğerinin rızası olmaksızın veya boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşmaya varılamadığı durumlarda açılan dava türüdür. Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen özel boşanma sebepleri şunlardır:
- Zina (TMK m. 161)
- Hayata kast, pek kötü muamele veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162)
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163)
- Terk (TMK m. 164)
- Akıl hastalığı (TMK m. 165)
Bunların yanı sıra, evlilik birliğinin temelinden sarsılması da genel boşanma sebebi olarak kabul edilmektedir (TMK m. 166). Çekişmeli boşanma davaları, uyuşmazlığın niteliğine ve delil durumuna göre birden fazla celse sürebilmektedir.
Boşanma Davasında Velayet
Boşanma kararı verilmesi halinde müşterek çocukların velayeti, mahkeme tarafından çocuğun üstün yararı gözetilerek düzenlenmektedir. Mahkeme, velayet kararında çocuğun yaşını, eğitim durumunu, ebeveynlerle olan bağını ve çocuğun görüşünü (yeterli olgunluğa erişmişse) dikkate almaktadır.
Velayet kendisine verilmeyen eş, çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir. Bu hak, mahkeme tarafından belirlenen gün ve saatlerde kullanılmaktadır.
Nafaka Türleri
Boşanma davası süresince ve sonrasında talep edilebilecek nafaka türleri şunlardır:
- Tedbir nafakası: Dava süresince eş ve çocuklar için talep edilebilen geçici nitelikte nafaka
- İştirak nafakası: Boşanma sonrasında velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılımı
- Yoksulluk nafakası: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe, diğer eş tarafından ödenen nafaka
Nafaka miktarı belirlenirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları, çocuğun ihtiyaçları ve hayat standardı gibi faktörler göz önünde bulundurulmaktadır.
Mal Paylaşımı
Boşanma halinde eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, evlilik süresince edinilen malların paylaşılmasını kapsamaktadır. 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren geçerli olan yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimidir.
Bu rejim kapsamında, evlilik süresince eşlerin edindiği mallar eşit olarak paylaşılmaktadır. Ancak miras, bağış gibi kişisel mallar paylaşım dışında kalmaktadır.
Boşanma Davasında Gerekli Belgeler
Boşanma davası açılırken hazırlanması gereken temel belgeler:
- Nüfus cüzdanı fotokopisi
- Nüfus kayıt örneği
- Varsa anlaşmalı boşanma protokolü
- Gelir belgeleri (maaş bordrosu, vergi beyannamesi vb.)
- Varsa taşınmaz ve taşınır mal belgeleri
- Dava konusuyla ilgili deliller
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her boşanma davası kendine özgü koşullara sahiptir; somut durumunuza ilişkin hukuki değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.