İcra takibi, alacaklının borçludan alacağını tahsil edebilmek amacıyla icra müdürlüğü aracılığıyla başlattığı hukuki süreçtir. İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında düzenlenen icra takibi, borçlunun borcunu rızasıyla ödememesi halinde devreye giren zorunlu tahsilat yöntemidir.
İcra Takibi Türleri
Türk hukukunda icra takibi, alacağın niteliğine göre farklı türlerde başlatılabilmektedir:
1. İlamsız İcra Takibi
İlamsız icra takibi, mahkeme kararı (ilam) olmaksızın doğrudan icra müdürlüğüne başvurularak başlatılan takip türüdür. Para ve teminat alacakları için uygulanmaktadır. İlamsız icra takibinin aşamaları:
- Alacaklının icra müdürlüğüne takip talebi ile başvurması
- İcra müdürlüğünün borçluya ödeme emri göndermesi
- Borçlunun ödeme emrini tebliğ almasından itibaren 7 gün içinde itiraz hakkı
- İtiraz edilmemesi veya itirazın kaldırılması halinde haciz aşamasına geçilmesi
2. İlamlı İcra Takibi
İlamlı icra takibi, mahkeme kararına veya ilam niteliğinde belgeye (noter onaylı senet, arabuluculuk tutanağı vb.) dayalı olarak başlatılan takip türüdür. İlamlı icra takibinde borçluya icra emri gönderilmekte ve borcun 7 gün içinde ödenmesi istenmektedir.
3. Kambiyo Senetlerine Dayalı Takip
Çek, poliçe ve bono gibi kambiyo senetlerine dayalı olarak başlatılan özel bir takip türüdür. Bu takip türünde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde itiraz edebilmektedir.
Ödeme Emrine İtiraz
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren belirlenen süre içinde icra müdürlüğüne itiraz edebilmektedir. İtiraz ile icra takibi durur. Alacaklının takibi devam ettirmek için:
- İtirazın iptali davası: Genel mahkemede açılır, bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir
- İtirazın kaldırılması: İcra mahkemesinde talep edilir, altı aylık hak düşürücü süreye tabidir
Haciz Aşaması
Borçlunun borcunu ödememesi ve itirazın bulunmaması veya ortadan kaldırılması halinde haciz aşamasına geçilmektedir. Haciz, borçlunun malvarlığına el konulması işlemidir. Haczedilebilecek malvarlığı değerleri:
- Banka hesaplarındaki paralar
- Taşınır mallar (araç, elektronik eşya vb.)
- Taşınmaz mallar (ev, arsa, dükkan vb.)
- Maaş haczi (maaşın dörtte birini geçemez)
- Üçüncü kişilerdeki alacaklar
Haczedilemeyen Mal ve Haklar
İcra ve İflas Kanunu, bazı mal ve hakların haczedilemeyeceğini düzenlemektedir:
- Borçlu ve ailesinin geçimi için zorunlu eşyalar
- Borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli alet ve edevat
- Çiftçinin zorunlu tarım aletleri ve tohumluk
- Öğrenci bursları
- Emekli maaşının tamamı (borçlunun muvafakati olmaksızın)
Menfi Tespit ve İstirdat Davaları
Menfi tespit davası, borçlunun borçlu olmadığını ispat etmek amacıyla açtığı davadır. Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında menfi tespit davası açabilmektedir. Borcun ödenmesinden sonra ise istirdat davası ile ödenen paranın geri alınması talep edilebilmektedir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. İcra hukuku sürecinize ilişkin somut değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.